Μεσογειακή Διατροφή: όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε!

Ελαιόλαδο πάνω σε ζεστό ψωμί, μια κατσαρόλα φασόλια που σιγοβράζουν με ντομάτα, ψάρια στα κάρβουνα μοιρασμένα σε ένα μεγάλο τραπέζι δίπλα στη θάλασσα: η ελληνική μεσογειακή διατροφή είναι πρώτα απ’ όλα ένας τρόπος να τρώμε μαζί. Στην Ελλάδα δεν είναι δίαιτα αλλά καθημερινή ζωή, που τη διαμορφώνουν οι εποχές, όσα προσφέρουν η γη και η θάλασσα, και η συνήθεια να καθόμαστε στο τραπέζι με την οικογένεια και τους φίλους.

Η μεσογειακή διατροφή, γνωστή και ως ελληνική ή κρητική διατροφή, είναι ο παραδοσιακός τρόπος διατροφής σε πολλές χώρες της Μεσογείου. Φυσικά, υπάρχουν διαφορές από χώρα σε χώρα, που σχετίζονται με την τοπική παραγωγή και με τα ήθη και τα έθιμα κάθε τόπου.

Πώς προέκυψε ο όρος «μεσογειακή διατροφή»;

Η έκφραση έγινε γνωστή σε όλο τον κόσμο το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα, όταν η καθημερινή κουζίνα της Κρήτης, της Ελλάδας και της νότιας Ιταλίας άρχισε να προσελκύει το διεθνές ενδιαφέρον. Πίσω από το όνομα, όμως, υπάρχουν αιώνες αγροτικής ζωής: το σιτάρι, η ελιά και το αμπέλι, η λεγόμενη μεσογειακή τριάδα, τρέφουν αυτούς τους τόπους από την αρχαιότητα.

Στις 16 Νοεμβρίου 2010 η μεσογειακή διατροφή εγγράφηκε από την UNESCO στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας, με αίτημα της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και του Μαρόκου. Το 2013 προστέθηκαν η Κύπρος, η Κροατία και η Πορτογαλία. Η UNESCO την περιγράφει ως ένα σύνολο δεξιοτήτων, γνώσεων, τελετουργιών και παραδόσεων από το χωράφι έως το τραπέζι: καλλιέργεια, συγκομιδή, ψάρεμα, συντήρηση, μαγείρεμα και, πάνω απ’ όλα, το μοίρασμα του φαγητού.

Η πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής: τι υπάρχει στο τραπέζι;

Το μεσογειακό τραπέζι ακολουθεί τον ρυθμό των εποχών και της εβδομάδας και παραδοσιακά αποδίδεται ως πυραμίδα: στη βάση τα τρόφιμα που υπάρχουν κάθε μέρα, πιο πάνω όσα έρχονται κάθε εβδομάδα και στην κορυφή όσα φυλάμε για λίγες φορές τον μήνα.

Κάθε μέρα

• Ψωμί, παξιμάδια, ζυμαρικά και ρύζι, συχνά από ντόπιο σιτάρι και κριθάρι: από το κρητικό παξιμάδι μέχρι τις χυλοπίτες της χωριάτικης κουζίνας.
• Φρούτα και λαχανικά εποχής, από τις καλοκαιρινές ντομάτες μέχρι τα χειμωνιάτικα άγρια χόρτα, σε σαλάτες, λαδερά και πίτες.
• Όσπρια και ξηροί καρποί: φασολάδα, φάβα, φακές και ρεβίθια, καρύδια και αμύγδαλα για τον μεζέ.
• Το ελαιόλαδο, το λίπος του μαγειρέματος και το καρύκευμα σχεδόν κάθε ελληνικού πιάτου.
• Τυρί και γιαούρτι: φέτα, γραβιέρα, στραγγιστό γιαούρτι με μια κουταλιά μέλι.

Κάθε εβδομάδα

• Ψάρια και θαλασσινά, στα κάρβουνα με λεμόνι και ρίγανη ή στον φούρνο με λαχανικά.
• Πουλερικά και αυγά, σε πίτες, σούπες και κυριακάτικα ψητά.
• Γλυκά για τις ξεχωριστές στιγμές: γλυκά του κουταλιού, λουκουμάδες και μελωμένα γλυκά.

Λίγες φορές τον μήνα

• Κόκκινο κρέας: αρνί το Πάσχα, μοσχαρίσιο στιφάδο ή χοιρινό με σέλινο στις γιορτές.

Το μεσογειακό τραπέζι, ένας τρόπος ζωής

Αυτό που κάνει ξεχωριστή τη μεσογειακή διατροφή δεν είναι ένα μόνο υλικό, αλλά ο τρόπος που όλα δένουν μαζί: τα προϊόντα της εποχής, οι απλές συνταγές που περνούν από γενιά σε γενιά, οι μικροί ντόπιοι παραγωγοί και το ελαιόλαδο στο κέντρο της κουζίνας.

Και ύστερα είναι το ίδιο το τραπέζι. Μεζέδες με φίλους, μεγάλα κυριακάτικα τραπέζια με την οικογένεια, ένα πιάτο ελιές κι ένα κομμάτι ψωμί στη σκιά ενός δέντρου: στην Ελλάδα το φαγητό το απολαμβάνουμε με την ησυχία μας και με παρέα.

Πώς θα φέρουμε την ελληνική μεσογειακή διατροφή στο τραπέζι μας

• Μαγειρέψτε και καρυκεύστε τα πιάτα σας με έξτρα παρθένο ελαιόλαδο.
• Βάλτε ένα πιάτο με όσπρια στο εβδομαδιαίο μενού: φασολάδα, φάβα ή φακές.
• Φέρνετε συχνά ψάρι στο τραπέζι, ψητό με λεμόνι και ρίγανη.
• Διαλέξτε φρούτα και λαχανικά εποχής και αφήστε τα να ορίσουν το μενού.
• Ανακαλύψτε τα κριθαρένια παξιμάδια, το χωριάτικο ψωμί και τα παραδοσιακά ζυμαρικά, όπως οι χυλοπίτες και ο τραχανάς.
• Έχετε πάντα έτοιμα ένα κομμάτι φέτα, λίγες ελιές και ξηρούς καρπούς για έναν αυτοσχέδιο μεζέ.
• Πάνω απ’ όλα, μοιραστείτε το γεύμα: το μεσογειακό φαγητό είναι φτιαγμένο για να το απολαμβάνουμε με την ησυχία μας, όλοι μαζί.