Μαστίχα : το εμβληματικό προϊόν της Χίου

Η μαστίχα είναι ένα ελληνικό προϊόν, 100% φυσικό, που προσφέρεται από το μαστιχόδεντρο, έναν θάμνο που αναπτύσσεται στο νότιο τμήμα της Χίου. Είναι ένας τύπος ρητίνης που εξάγεται από τις τομές που γίνονται στον κορμό του μαστιχόδεντρου ή σχίνου. Η μαστίχα ήταν και είναι το έμβλημα της Χίου, ενώ μεγάλο μέρος της ανάπτυξης του νησιού οφείλεται σε αυτήν. Μάλιστα από το 1997 έχει χαρακτηριστεί ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ).

Η μαστίχα Χίου είναι ήδη γνωστή από την αρχαιότητα για το μοναδικό της άρωμα. Οι πρώτες αναφορές στη μαστίχα γίνονται από τον Ηρόδοτο, ο οποίος ισχυρίζεται ότι οι Έλληνες μασούσαν το αποξηραμένο ρητινώδες υγρό που έρρεε από το φλοιό του σχίνου. Η μαστίχα θεωρείται η πρώτη φυσική τσίχλα στον κόσμο. Χρησιμοποιήθηκε ακόμη στην κοσμετολογία για τη φροντίδα προσώπου και σώματος.

Γιατί τη βρίσκουμε μόνο στο νησί της Χίου;

Το μαστιχόδεντρο ή σχίνος – επιστημονικά Pistacia Lentiscus var. Chia– είναι ένας αειθαλής θάμνος ύψους 2-3 μέτρων, ο οποίος αναπτύσσεται αργά και φτάνει σε πλήρη ανάπτυξη μετά από 40-50 χρόνια. Ευδοκιμεί και σε άλλες χώρες, ειδικά στη λεκάνη της Μεσογείου. Ωστόσο, μόνο στη Χίο στο νότιο τμήμα του νησιού και πιο συγκεκριμένα στα Μαστιχοχώρια,καλλιεργείται αυτή η ειδική ποικιλία μαστιχόδεντρου, ο μαστιχοφόρος σχίνος. Αρχικά, η μαστίχα εμφανίζεται ως δάκρυ με παχιά και κολλώδη υφή, αλλά μετά από 15-20 ημέρες στερεοποιείται σε ακανόνιστα κρυσταλλικά σχήματα.

Ο λόγος για τον οποίο ευδοκιμεί μόνο στο νότιο τμήμα του νησιού οφείλεται κυρίως στο εύκρατο κλίμα και ειδικά στο μικροκλίμα της περιοχής, αλλά και στα υποθαλάσσια ηφαίστεια και στο ασβεστολιθικό έδαφος. Στο παρελθόν, έχουν γίνει πολλές προσπάθειες καλλιέργειας μαστίχας σε άλλα μέρη της Ελλάδας και ακόμη και σε άλλες χώρες, αλλά χωρίς επιτυχία.

Η μαστίχα συλλέγεται με παραδοσιακό και πολύ κοπιαστικό τρόπο: οι εργατες ισοπεδώνουν το χώρο γύρω από το δέντρο και σκίζουν τον κορμό του σε συγκεκριμένα μέρη. Η μαστίχα αρχίζει να ρέει και σε περίπου 15 ημέρες σταθεροποιείται και είναι έτοιμη για συλλογή. Η διαδικασία συλλογής ξεκινά από τα μέσα Αυγούστου και ολοκληρώνεται στα μέσα Σεπτεμβρίου. Στη συνέχεια, το προϊόν κοσκινίζεται, πλένεται και καθαρίζεται προσεκτικά, κομμάτι-κομμάτι και κατόπιν διατίθεται στο εμπόριο.Η εκμετάλλευση του μαστιχόδεντρου παραμένει η κύρια πηγή εισοδήματος για τους κατοίκους της περιοχής.

Επιπλέον, το 2014 στο Παρίσι εγκρίθηκε η πρόταση υποψηφιότητας για εγγραφή της «Μαστίχας Χίου», ως πολιτισμικού αγαθού, στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η ιστορία, η κληρονομιά, τα έθιμα της μαστίχας και της καλλιέργειάς της, αποτελούν πλέον κομμάτι της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNΕSCO.

Η γεύση και το άρωμα της μαστίχας Χίου

Ένα δάκρυ μαστίχας είναι στην αρχή ελαφρώς πικρό, μετά μαλακώνει στο μάσημα και αφήνει ένα φρέσκο, ρητινώδες άρωμα με νότες πεύκου και κέδρου. Αυτό το άρωμα, μαζί με τη σπανιότητά της, έκανε τη μαστίχα Χίου περιζήτητη για αιώνες: οι Γενουάτες την εμπορεύονταν σε όλη τη Μεσόγειο και επί Οθωμανών τα Μαστιχοχώρια είχαν ειδικά προνόμια επειδή την προμήθευαν στην αυλή του σουλτάνου.

Στην κουζίνα λίγη αρκεί. Τα δάκρυα κοπανίζονται στο γουδί με λίγη ζάχαρη για να μην κολλάνε και προστίθενται σε ζύμες, κρέμες, παγωτά και σιρόπια.

Πού χρησιμοποιούμε τη μαστίχα;

Η μαστίχα είχε πολλές χρήσεις από την αρχαιότητα. Οι Αιγύπτιοι τη χρησιμοποιούσαν για να ταριχεύσουν τους νεκρούς, ενώ οι Ρωμαίοι και οι Τούρκοι έφτιαχναν οδοντογλυφίδες από ξύλο σχίνου. Σήμερα χρησιμοποιούμε τη μαστίχα:

στη ζαχαροπλαστική για την παρασκευή ενός μεγάλου αριθμού γλυκών, κέικ και αρωματικών αρτοσκευασμάτων, ενώ στο μαγείρεμα δίνει ένα ξεχωριστό άρωμα στο κρέας και στο τυρί ως μπαχαρικό. Τα πιο γνωστά ελληνικά γλυκά με μαστίχα είναι το παραδοσιακό τσουρέκι, τα λουκούμια με γεύση μαστίχας και η μαστιχόπιτα.
στη ποτοποιία χρησιμοποιείται για την παρασκευή λικέρ και ούζου, διότι με την προσθήκη μαστίχας το ποτό αποκτά το άρωμά της. Η τοπική παράδοση θέλει το λικέρ της μαστίχας να σερβίρεται μαζί με επιδόρπιο, μετά από κάθε γεύμα ή με καφέ. Βρείτε εδώ όλη τη συλλογή μας από λικέρ μαστίχας Χίου και τον ελληνικό καφέ με μαστίχα. Ανακαλύψτε όλη την επιλογή με λικέρ μαστίχας!
στη σύγχρονη κοσμετολογία, το μαστιχέλαιο χρησιμοποιείται ως αιθέριο έλαιο για την παρασκευή αρωμάτων και κρεμών προσώπου. Το μαστιχέλαιο χρησιμοποιείται επίσης για την παρασκευή οδοντόκρεμας και σαπουνιού.
στην επιπλοιποιία το μαστιχέλαιο χρησιμοποιείται για τη κατασκευή επίπλων και μουσικών οργάνων.