28η Οκτωβρίου, η επέτειος του Όχι: τι θυμόμαστε και πώς γιορτάζεται η μέρα

Η επέτειος του Όχι είναι η εθνική γιορτή της 28ης Οκτωβρίου. Θυμίζει το πρωί του 1940 που η Ελλάδα απέρριψε το ιταλικό τελεσίγραφο και μπήκε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα η μέρα γιορτάζεται με σημαίες σε κάθε μπαλκόνι, παρελάσεις μαθητών και στρατού, δοξολογία στην εκκλησία και, για πολλές οικογένειες, ένα μεγάλο μεσημεριανό στο σπίτι.

Αν τη γιορτάζατε από παιδιά, στην Ελλάδα ή σε ελληνικό σχολείο του εξωτερικού, ξέρετε τα ποιήματα, τα τραγούδια και την παρέλαση πίσω από τη σημαία του σχολείου. Αυτή είναι μια σύντομη αφήγηση της μέρας, για εσάς και για όποιον στο τραπέζι σας ρωτήσει τι γιορτάζουμε.

Τι έγινε στις 28 Οκτωβρίου 1940

Πριν ξημερώσει η 28η Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρεσβευτής Εμανουέλε Γκράτσι πήγε στο σπίτι του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά στην Κηφισιά και του επέδωσε τελεσίγραφο: η Ελλάδα έπρεπε να επιτρέψει στα ιταλικά στρατεύματα να μπουν στη χώρα και να καταλάβουν στρατηγικά σημεία. Ο Μεταξάς αρνήθηκε. Η απάντηση έμεινε στη μνήμη ως μία λέξη, Όχι, και μέσα σε λίγες ώρες οι ιταλικές δυνάμεις πέρασαν τα σύνορα από την Αλβανία.

Ό,τι ακολούθησε το μαθαίνει κάθε παιδί στο σχολείο. Όλο το φθινόπωρο και τον χειμώνα, στα βουνά της Ηπείρου και της νότιας Αλβανίας, ο ελληνικός στρατός σταμάτησε την επίθεση και την απώθησε πέρα από τα σύνορα. Ήταν από τις πρώτες φορές σε εκείνον τον πόλεμο που αποκρούστηκε επίθεση του Άξονα. Τον Απρίλιο του 1941 εισέβαλε η Γερμανία, και η κατοχή που ακολούθησε κράτησε ως το φθινόπωρο του 1944.

Πώς γιορτάζεται σήμερα η 28η Οκτωβρίου

Στην Ελλάδα η 28η Οκτωβρίου είναι εθνική αργία, και η μέρα γιορτάζεται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο σε κάθε πόλη.

• Η σημαία. Η γαλανόλευκη ανεβαίνει σε μπαλκόνια και βιτρίνες τις προηγούμενες μέρες.
• Στο σχολείο. Την παραμονή τα σχολεία κάνουν γιορτή με ποιήματα, τραγούδια και μικρά θεατρικά. Στις 28 οι μαθητές παρελαύνουν σε κάθε πόλη και χωριό, και τη σημαία την κρατάει ο σημαιοφόρος, ο μαθητής με τους καλύτερους βαθμούς.
• Οι παρελάσεις. Η μεγάλη στρατιωτική παρέλαση γίνεται στη Θεσσαλονίκη, που στις 26 Οκτωβρίου έχει μόλις γιορτάσει τον πολιούχο της, τον Άγιο Δημήτριο, και την επέτειο της απελευθέρωσής της το 1912. Στην Αθήνα και στις άλλες πόλεις παρελαύνουν τα σχολεία.
• Στην εκκλησία. Το πρωί τελείται δοξολογία. Στην Εκκλησία της Ελλάδος η 28η Οκτωβρίου είναι και η γιορτή της Αγίας Σκέπης.
• Τα τραγούδια του '40. Στο ραδιόφωνο και στα σχολεία ακούγονται ξανά τα τραγούδια των χρόνων του πολέμου, πάνω απ' όλα το «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά» της Σοφίας Βέμπο.

Η 28η Οκτωβρίου στις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού

Όπου υπάρχει ελληνική κοινότητα, υπάρχει και 28η Οκτωβρίου. Το ελληνικό σχολείο ετοιμάζει τη γιορτή του, η ενορία τελεί δοξολογία και τα παιδιά απαγγέλλουν τα ίδια ποιήματα που έμαθαν οι γονείς τους. Για τις οικογένειες που ζουν μακριά από την Ελλάδα, είναι μία από τις δύο μέρες του χρόνου, μαζί με την 25η Μαρτίου, που η μέρα γιορτάζεται όπως στην Ελλάδα.

Τι μπαίνει στο τραπέζι την 28η Οκτωβρίου

Η 28η Οκτωβρίου δεν έχει δικό της φαγητό, και προτιμάμε να το πούμε παρά να επινοήσουμε ένα. Είναι γιορτή του τέλους του Οκτωβρίου, άρα το τραπέζι είναι το φθινοπωρινό: κάτι από τον φούρνο, μια κατσαρόλα όσπρια ή ένα σιγομαγειρεμένο φαγητό, ψωμί και τυρί, και κάτι γλυκό με τον καφέ. Πολλές οικογένειες περνούν τη μέρα απλά και χωρίς βιασύνη.

Αν ανάψει ο φούρνος, οι γίγαντες πλακί είναι ακριβώς το φαγητό της μέρας. Για τον καφέ, τα σιροπιαστά, τα κουλουράκια και τα γλυκά ψωμιά που ταξιδεύουν καλά, ανάμεσά τους μπακλαβάς, σαραγλί, μουστοκούλουρα και τσουρέκι, είναι στη συλλογή μας για την 28η Οκτωβρίου. Όλα αποστέλλονται από την Ελλάδα. Παράδοση σε όλη την Ευρώπη.

Συχνές ερωτήσεις για την 28η Οκτωβρίου